Periyodik Muayene ve Kontroller

İş yerlerinde kullanılan makine, ekipman ve sistemlerin güvenli ve verimli çalışması; yalnızca üretim kalitesi açısından değil, çalışan sağlığı açısından da kritik öneme sahiptir. Bu nedenle, yasal zorunluluk haline gelen Periyodik Muayene ve Kontroller, hem iş güvenliğini sağlar hem de olası iş kazalarının önüne geçer.

Periyodik Muayene Nedir?

Tanımı

Periyodik muayene, iş yerlerinde kullanılan makinelerin, basınçlı kapların, kaldırma ve iletme ekipmanlarının, elektrik ve topraklama sistemlerinin; uzman kişiler tarafından belirli aralıklarla yapılan kontrolleridir. Bu kontroller, ekipmanların yasal şartlara ve güvenli kullanım kriterlerine uygunluğunu tespit etmeyi amaçlar.

Yasal Dayanak

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu,
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği,
Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği,
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik,
bu kontrolleri zorunlu hâle getirmiştir.

İşveren, bu muayeneleri yaptırmakla doğrudan sorumludur.

Hangi Ekipmanlar Periyodik Kontrole Tabiidir?

1. Kaldırma ve İletme Ekipmanları

Vinç, caraskal, forklift, yük asansörü

Periyodu: En geç yılda 1 kez

2. Basınçlı Kaplar

Hava tankları, kompresörler, buhar kazanları, genleşme tankları

Periyodu: En geç yılda 1 kez

3. Elektrik Sistemleri

Topraklama, paratoner, kaçak akım rölesi

Periyodu: En geç yılda 1 kez

4. Yangın Sistemleri

Yangın tüpleri, yangın dolapları, alarm sistemleri

Periyodu: 6 ay – 1 yıl

5. Havalandırma ve Toz Emme Tesisatları

Aspiratör, filtre, blower sistemleri

Periyodu: Yılda 1 kez

6. LPG/CNG Tesisatları

Gaz kaçak dedektörleri, tesisat hattı, regülatörler

Periyodu: Yılda 1 kez

Muayeneyi Kimler Yapabilir?

Periyodik kontroller yalnızca TMMOB’a bağlı odalardan yetki almış mühendisler veya TÜRKAK akreditasyonuna sahip A tipi muayene kuruluşları tarafından yapılabilir. Ayrıca bazı kontroller için elektrik mühendisleri, makine mühendisleri veya teknikerler özel yetkilidir.

Raporlama ve Belgelendirme

Her muayene sonrası, kontrol edilen ekipman için bir periyodik kontrol raporu düzenlenir. Bu raporda;

Ekipman bilgisi

Muayene tarihi

Uygunluk durumu

Eksiklikler ve öneriler

Kontrolü yapan uzmanın imzası ve yetki belgesi

bulunmalıdır. Bu raporlar en az 5 yıl süreyle saklanmalı ve denetimlerde sunulmalıdır.

İşverenin Sorumluluğu

Kontrol sürelerini takip etmek

Yetkili kişilerle çalışmak

Uygunluk dışı çıkan ekipmanı kullanıma kapatmak

Eksiklikleri gidermek için aksiyon almak

Belgeleri düzenli arşivlemek

Eksik veya geç yapılan kontroller, idari para cezası ve iş kazası durumunda doğrudan kusur olarak değerlendirilir.

Periyodik Kontrolün Faydaları

İş kazalarını önler

Yasal yükümlülükleri yerine getirir

Ekipmanın ömrünü uzatır

Arızaların önceden tespitini sağlar

Denetimlerde sorun yaşanmasını engeller

Çalışan güvenliğini artırır

Periyodik muayene ve kontroller, güvenli ve sürdürülebilir bir iş ortamının olmazsa olmazıdır. Ekipmanların düzenli kontrolü sayesinde hem çalışan sağlığı korunur hem de üretim süreçleri kesintisiz devam eder. İşveren olarak hem yasal yükümlülüklerinizi yerine getirmek hem de iş yerinizdeki riskleri kontrol altına almak için periyodik kontrolleri aksatmamalısınız.